Wat is Ghee boter?
Ghee is een vorm van sterk geklaarde boter die traditioneel gebruikt wordt in de Aziatische keuken om rijst en curries op smaak te brengen en in India wordt Ghee dan weer gebruikt om te frituren en te braden.
Maar oorspronkelijk komt Ghee uit de Ayurvedische geneeskunde. Het stond bekend als ‘medicijn’, zowel om te eten als om op de huid te smeren.
Het wordt onder andere gebruikt als een soort transportmiddel om genezende kruiden beter door de huid en darmen te laten opnemen. In de Aryurveda werd Ghee dan ook eeuwenlang succesvol ingezet bij allerlei ontstekingsziekten, spijsverteringsproblemen en allergieën.
Ghee wordt gemaakt door gewone boter, gemaakt van koemelk, te laten smelten. De boter valt uiteen in vloeibare vetten en vaste melkbestanddelen. Na scheiding worden de melkbestanddelen verwijderd, waardoor Ghee minder lactose bevat dan boter. Tijdens dit proces verdampt het vocht vrijwel volledig waardoor Ghee 99,9% uit vet bestaat. Door de pure vorm van vet wordt je Insuline hormoon niet getriggerd. Doordat de melkbestanden worden verwijderd zit er geen Caseïne in Ghee waar veel mensen allergisch/ slecht op reageren.
Dit heeft veel voordelen omdat Ghee vol zit met het korte-keten vetzuur ( Short-chain fatty acids, SCFA) genaamd Butyraat. SCFA’s zijn een onderdeel van vetzuren die door de darmmicrobiota worden geproduceerd tijdens de fermentatie van gedeeltelijk en onverteerbare polysacchariden zoals vezels en zetmeel.
Wanneer mensen klachten/ problemen hebben met hun darmen wordt deze stof in mindere mate aangemaakt en daarom kan het voordelig zijn om dit extra in te nemen.
Butyraat is de belangrijkste energiebron voor de cellen van de dikke darm en zorgen voor een goede darmwerking. De receptoren waarop butyraat effect heeft bevinden zich niet alleen in de darm. Hierdoor kan butyraat ook effecten hebben elders in het lichaam, bijvoorbeeld de lever.
Top 5 voordelen van Ghee
- Het werkt ontstekingsremmend op de darmwand.
- Consistentie van de ontlasting.
- Helpt de beschermende slijmlaag van de darm en macrobioten te herstellen.
- Het verbetert ook je insuline resistentie en normaliseren je bloedsuikerspiegel.
- Ghee is een probiotica
Waarom koken met Ghee?
Ghee is veilig om mee te koken omdat het niet verbrandt zoals andere bakoliën, zoals olijfolie, plantaardige olie en boter. Ghee kan op veel hogere temperaturen worden verhit zonder het risico dat de oliën oxideren, waardoor schadelijke vrije radicalen ontstaan.
Boter verbrandt al bij 130 graden, olijf-en zonnebloem olie gaan rond ca. 170 graden warmen. Ghee kan daarentegen probleemloos tot ca. 250 graden verhit worden. Dat maakt het zeer geschikt om bijvoorbeeld vlees of vis aan te bakken of om te wokken.
Hieronder vind je een lijst terug van het rookpunt van de meest gebruikt bakoliën.
| Advocado olie | 271°C |
| Boter | 177°C |
| GHEE | 252°C |
| Kokosolie ( Ongeraffineerd) | 177°C |
| Kokosolie ( Geraffineerd) | 232°C |
| Olijfolie ( Extra Virgin) | 160°C |
| Olijfolie ( Virgin) | 216°C |
| Olijfolie (Geraffineerd) | 242°C |
| Olijfolie (Pomace) | 238°C |
Het rookpunt is de temperatuur waarbij spijsolie of vet begint te ontbinden. De substantie begint bij die temperatuur te roken of branden en geeft het voedsel een onplezierige smaak.
Hierboven zien we dat er een groot verschil is tussen geraffineerde oliën en ongeraffineerde oliën. Wat is nu juist het verschil?
De verschillende soorten oliën
Geraffineerde olijfolie:
Deze olie is gezuiverd, behandeld, gebleekt en geurloos gemaakt. Hierdoor heeft het vrijwel geen smaak, kleur en zijn er geen antioxidanten meer aanwezig.
Ongeraffineerde olijfolie:
Dit is een pure olijfolie, ontstaat als tijdens de persing minimale warmte is gebruikt en de olie niet is gebleekt of geurloos is gemaakt. Deze olie kan van kleur verschillen en hier zitten alle smaken, geuren, vetten en antioxidanten nog in. ‘Extra vierge’ olijfolie en ‘vierge’ olijfolie zijn beiden ongeraffineerde olijfolie.
Geraffineerde kokosolie:
Geraffineerde kokosolie daarentegen ondergaat een extra bewerking om het beter geschikt te maken voor bij het koken en bakken. Het begint met het persen van ruwe kokosolie uit kopra (gedroogd vruchtvlees van de kokosnoot). Bij deze stap is het proces vaak vergelijkbaar met dat van de droge extractie van ongeraffineerde kokosolie. Vervolgens kunnen een of meer van de volgende stappen plaatsvinden, afhankelijk van het fabricageproces:
- Bleken. Na neutralisatie wordt de olie ‘gebleekt’ door het te filteren met een geactiveerd kleifilter. Bij dit proces wordt geen bleekmiddel gebruikt.
- Ontgeuren. Tenslotte wordt de olie met warmte ontgeurd om alle resterende kokosgeur of -smaak te verwijderen.
Ongeraffineerde kokosolie:
Ongeraffineerde kokosolie, ook wel extra vierge/virgin kokosolie genoemd, is olie die uit het kokosvruchtvlees is geperst en niet verder is bewerkt. Er zijn twee methoden om ongeraffineerde kokosolie aan kokosnoten te onttrekken:
- Met een machine die kokosolie uit gedroogd kokosvruchtvlees of kopra perst.
- Met een techniek waarbij zowel kokosmelk als kokosolie uit verse kokosnoten wordt geperst, waarna melk en olie worden gescheiden.
Ghee voor afvallen
Ghee, bestaat voornamelijk uit verzadigde vetten ‘in de volksmond slechte vetten genaamd’ en je zou dus kunnen concluderen dat Ghee ongezond is. Gelukkig kunnen we dit iets pecifieker en betrouwbaarder indelen door het verschil te maken in Korte-,middellange- en lange-keten-vetzuren.
We hebben al eerder vermeld dat Ghee valt onder korte-keten-vetzuren (SCFA)
Deze SCFA zijn makkelijker op te nemen door ons lichaam. Korte- en middellange-keten vetzuren worden in jouw lichaam niet opgeslagen als vet, maar onmiddellijk gebruikt als brandstof voor energie.
Margarines en andere bakboters bevatten ongezonde transvetten. Deze transvetten verhoogt het schadelijke LDL-cholesterol en verlaagd het goede HDL-cholesterol, wat het risico op hart en vaatziekten vergroot.
Ghee bevat omega 3, omega 9, vit A, D, E, K en geconjugeerd linolzuur CLA (dit is een gezonde vet wat helpt bij prestatie in sport, gewichtsverlies en bouwen van spiermassa).
Als je wilt afvallen heeft Butyraat nog enkele voordelen die we hierboven nog niet besproken hebben.
- Het heeft een ontstekingsremmende werking en werkt daarom tegen allerlei ziektes met chronische ontstekingen tot gevolg. Denk hierbij aan hart- en vaatziektes, diabetes, insulineresistentie.
- Het heeft een positieve invloed op jouw immuunsysteem, hierdoor beschermt het jouw indirect tegen infecties en ziektes.
- Het zorgt er namelijk voor dat je cellen beter in staat worden om insuline uit het bloed op te nemen en om te zetten in energie. Het verbeter dus je insuline gevoeligheid.
Tip van de coach:
- Ghee is lekker voor op de boterham als smeerboter
- Ghee vind je tegenwoordig in de supermarkt en hoef je niet meer naar de speciaal zaken te rijden
- Voor de die-hards kan je Ghee ook zelf maken
Bronnen
https://www.natuurdietisten.nl/ghee-vet-uit-de-ayurvedische-keuken/
https://www.studio-omdat.nl/waarom-bakken-in-ghee-je-slank-maakt/#:~:text=Volgens%20de%20Indiase%20geneeswijze%20Ayurveda,en%20helpt%20het%20met%20afvallen.
